Dingin ve huzurlu bir ortamda stresten uzaklaşıp, beynini tek bir noktada yoğunlaştırmak isteyenleri hedef alan Japonlar’ın bu kaya bahçeleri, Türkiye’de Yapı Kredi Koray’ın İstanbul Zen, Güneri İnşaat’ın Ikebana, Dumankaya’nın Trend, Arsan Yapı’nın Checklife, Akfen GYO’nun Levent Loft, Eroğlu yapı’nın Oksizen projeleriyle hızla yaygınlaşıyor. Bunun sonucunda, İstanbul’da uygulamaya konulan konut projelerinde zen bahçelerine ayrılan pay, daha şimdiden 18 bin 260 metrekareye ulaşıyor. 10 metrekarelik bir zen bahçesi oluşturmak için en az 3 bin 500 YTL’yi gözden çıkarmak gerekiyor.

Dünyanın 1935 yılında Loraine Kuck’un '100 Kyoto Bahçesi' adlı kitabıyla keşfettiği Zen bahçe kültürü, SPA konseptinin hızla yaygınlaşmasıyla birlikte Türkiye’ye de sıçradı. Artık, uygulamaya konulan yeni konut projelerinin vazgeçilmez unsurları arasına giren Japonlar’ın bu kaya bahçeleriyle, dingin ve huzurlu bir ortamda stresten uzaklaşıp, beynini tek bir noktada yoğunlaştırmak isteyenler hedef alınıyor. Yapı Kredi Koray’ın İstanbul Zen projesiyle öncülük ettiği bu peyzaj uygulaması, Güneri İnşaat’ın Ikebana, Dumankaya’nın Trend, Arsan Yapı’nın Checklife, Akfen GYO’nun Levent Loft, Eroğlu yapı’nın Oksizen projeleriyle yaygınlaşıyor. Bunun sonucunda, İstanbul’da uygulamaya konulan konut projelerinde zen bahçelerine ayrılan pay, daha şimdiden 18 bin 260 metrekareye ulaşıyor.

Çakılların okyanusları, kayaların adaları temsil ettiği bu bahçelerde kayaların dizilişi ise yüzmekte olan anne kaplanla yavrularını tasvir ediliyor. Ayrıca bu kayalar, kalp ve zihne karşılık gelen Kanji karakterinin de bir parçası oluyor. Zen bahçe kültürünü, uygulamaya koyduğu konut projelerine yansıtan firmalardan Güneri İnşaat’ın Japon mimarisiyle Güneşli’de inşa ettiği Ikebana projesinde 13 bin metrekarelik alan Japon bahçesi olarak düzenleniyor. Bunun içinde farklı konumlarda zen bahçeleri de bulunuyor. Dumankaya’nın Kurtköy’de gerçekleştirdiği Trend projesinde 500, Arsan Yapı’nın Çekmeköy’de yapıma başladığı Checklife’ta 2 bin, Akfen GYO’nun Levent’te yükselttiği Levent Loft’ta 1960, Eroğlu Yapı’nın Sarıyer’de hayata geçirdiği Oksizen’de 800 metrekarelik zen bahçeleri bulunuyor. Yapı Kredi Koray’ın 2006 tamamladığı İstanbul Zen projesi ise zen felsefesinden yararlanılarak uygulamaya konulan ilk projelerden birini oluşturuyor.

Yüzde 40 ek maliyet

Loraine Kuck’un '100 Kyoto Bahçesi' adlı kitabıyla birlikte tüm dünyaya yayılan zen bahçe kültürü, 2000 yılıyla birlikte Türkiye’ye de girmeye başladı. Bunda SPA konseptinin hızla gelişmesi etkili oldu. Japonların kaya bahçesi olarak da adlandırılan zen bahçeleri, kum ve taşlarla oluşturuluyor. Zen bahçelerinin maliyeti, bahçenin büyüklüğüne ve kullanılan malzemelerin özelliklerine göre değişiyor. Bahçe içinde kullanılan, taş, çakıl, su öğeleri, bitki türleri standart bir konut peyzajına göre yüzde 40’a varan ek maliyetler getiriyor. Buna da, malzemelerin ithal olması neden oluyor. Müstakil bir villaya 10 metrekarelik bir zen bahçesi oluşturmanın maliyeti 3 bin 500 YTL ile 10 bin YTL arasında değişiyor. Bir zen bahçesi en fazla dört günde hazırlanıyor. Zen bahçeleri genç ve orta yaş grubunun ilgisini çekiyor. İstanbul’daki zen bahçeleri, Türkiye’ye uyarlanmış bir şekilde hayata geçiriliyor. İklim ve kültür farkı nedeniyle Japonya’dan direk kopya edilemiyor.

Bakımı daha kolay

Zen bahçelerine yalınlık hakim olduğu için ilk tasarlanma aşaması büyük önem taşıyor. Zen bahçeleri görsel amaç taşıyor, hobi bahçelerinin amacı ise bitki türünü sergilemek, korumak, çoğaltmaktır. Zen bahçelerinde Japon akçaağacı tercih ediliyor. Çalı olarak ise pittosporum ve şimşir gibi Japon bahçelerinde sıklıkla kullanılan türler kullanılıyor. Bu bahçelerde standart uygulamalara göre daha yaşlı ağaçlar seçildiği için, bitki maliyeti yükseliyor. Hobi bahçelerinde ise, daha fazla bitki ve ağaç yer alıyor. Bu bahçeler devamlı ilgi istiyor ve bakımı zaman alıyor. Zen bahçelerinin avantajları arasında bakımının daha kolay olması yer alıyor. Zen bahçeleri taş ve kayadan oluştuğu için diğer bahçelerde olduğu gibi yabani ot, haşerat sorunlarıyla karşılaşılmıyor. İlaç, budama, sulama gibi bakım gerektirmiyor. Dar alanların daha geniş ve ferah görünmesini sağlıyor.

Değeri zamanla anlaşılıyor

Arsan Grup Pazarlama Koordinatörü Işıl Cengiz Özer, 'Checklife projesinin sadece peyzaj düzeninde değil tamamında huzurun, dinginliğin bulunmasını; insanların İstanbul’un keşmekeşinden çıkıp şehrin içinde ama huzurlu olmalarını istedik' dedi. Checklife’da daha ferah, daha geniş, daha huzurlu mekanlar yaratmak istediklerini aktaran Özer sözlerini şöyle sürdürdü: 'Zen bahçelerinin özelliği zaman içinde size hissettireceği pozitif duygulardır. Çok bilinçli olmadıkça kimse koşarak zen bahçesine gelmez ama bu ortamda yaşadıkça değerini anlar.'

Kendi Zen bahçeni kendin yarat

 Zen bahçesi yaratmaya öncelikle proje oluşturarak başlayın.

 Bahçenin büyüklüğüne ve yerine karar verin.

 Çakıl veya kumdan oluşan kalıplar hazırlayın. Çakılları bahçeye yayın.

 Malzemelerin seçimi ve plan üzerindeki yerleşimlerini belirleyin. Zen bahçeleri doğal malzemelerden oluşuyor. İsteğe bağlı olarak farklı eklemeler yapılabiliyor. Ancak bahçenin basitliğini bozmamanız gerekiyor.

 Ardından bahçenin güneş görme oranına göre, bitki türlerine karar verin.

 Bitkilerin, kum, çakıl ve kayaları yalın bir kompozisyon oluşturacak şekilde düzenleyin.

 Düzenleme bittiğinde köprüler ya da Japon taş bahçe fenerleri ilave ederek zenginleştirin.

Zen manzaralı daireler

Ikebana projesinin mimarının Japon Tatsuya Yamamoto olduğunu söyleyen Güneri İnşaat Pazarlama Müdürü Tuba Buyurgan Elmas, projenin içe dönük bir özellik taşıdığını söyledi. 'Projenin tam ortasında yer alan 13 bin metrekarelik bahçeyi Japon esintileri taşıyan zen bahçesi ile planladık' diyen Elmas, 'Hobi bahçeleri kişisel karakterler yansıtır. Zen bahçeleri ise yüzyıllara dayanan Japon bahçe kültürünün deneyimlerini yansıtır. Ikebana’da tüm dairelerin salon ve mutfakları zen bahçesine bakıyor' diye konuştu.

Hobi bahçeleriyle rekabet edemez

'Zen bahçelerinin en önemli avantajının müstakil bir evin önündeki alana da, bir ahşap masanın üzerine de ya da balkondaki küçük bir bölüme de inşa edilebiliyor oluşudur' diyen Botanika Ürün Geliştirme Müdürü Erkan Şamcı, 'Özellikle, ışık almayan beton alanların değerlendirilmesi adına oluşturulabiliyor. Zen bahçeleri, doğanın minimalize edilmesi esasına dayalıdır. Türk insanı ise yeşile, doğaya tutkusu olan bir yapıya sahip. Bu tip yönelimlerin hobi bahçeciliği içinde çok geniş bir yer almadığı gibi, sektörde rakip bir konumda yer alacağını da düşünmüyorum' diye konuştu. Şamcı, doğal bitki bahçelerinin öne çıkan özelliklerinin emek ve sabrın gösterilmesi olduğunu belirterek, 'Zen bahçeleri ile harcanan zamana ihtiyaç duyulmadan, topraksız ve güneş almayan alanlarda yapay yeşillendirmeyle yaz-kış kullanım özelliğine sahip ortamlar yaratılabiliyor' diye konuştu.

Ana malzeme  taş ve kum

Kuru peyzaj diye de tanınan zen bahçelerinin ana malzemelerini kum, çakıl, taş, kaya, kütük, bazen çim, parlak taşlar, tırmık ve Japon bitkileri oluşturuyor. Kum ve taşlarla oluşturulan estetiğin önde olduğu zen bahçelerinde dağları ve adaları çağrıştıran taşlar ile akan suyu çağrıştıran kum ana öğe olarak kabul ediliyor. Kayalar Japon adalarını, bir ejdere doğru yüzmekte olan anne kaplanla yavrularını ve zihne karşılık gelen kanji karakterinin bir parçasını oluşturuyor. Çakıllar da okyanusu simgeliyor..

Meltem KARA